Árið 2025 voru nýjar orkustefnur oft kynntar, sem olli því að iðnaðurinn var undir miklu álagi. Á mikilvægum tímapunkti, þegar allur iðnaðurinn er upptekinn við að vinna með skjal nr. 136, hafa Þjóðarþróunar- og umbótanefndin og Orkustofnunin gefið út mikilvæga stefnu um beina tengingu við græna orku („Tilkynning um málefni varðandi skipulega kynningu á þróun beinnar tengingar við græna orku“, hér eftir nefnd „Tilkynningin“), sem veitir iðnaðinum stuðning á stefnumótunarstigi til að kanna ný notkunarsvið í þróunarumhverfi markaðssetningar orku.
Reyndar, áður en landsstefnan var kynnt, höfðu héruð eins og Jiangsu og Innri Mongólía einnig gefið út viðeigandi skjöl um beina græna orkutengingu, en það voru engin skýr skjöl til að styðja við framkvæmd beinnar grænnar orkutengingar. Innleiðing þessarar stefnu hefur í fyrsta skipti skilgreint skýrt skilgreiningu á beinni grænni orkutengingu, hlutfall grænnar orku, þróunarmarkmið og kostnaðaruppgjör á landsvísu.
„Þótt innleiðing á beinni tengingu við græna orku sé enn mjög krefjandi í reynd, hefur innleiðing stefnu á landsvísu veitt mikilvægan stuðning við næstu þróun nýrrar orku. Annars hefði bein tenging við græna orku aldrei náð byltingunni,“ sagði sérfræðingur sem þekkir til þróunar stefnumótunar í greininni við Photovoltaic.
Frá öðru sjónarhorni, sem eitt af sviðsmyndunum fyrir staðbundna notkun nýrrar orku, fer það eftir álagsaðstæðum hverju sinni hvort bein tenging við græna orku hafi viðskiptalegt gildi. Verkefni með mikla orkunotkun og mikla eftirspurn eftir grænni orku eru viðskiptalega verðmætustu notkunarsviðsmyndirnar fyrir bein tengingu við græna orku.
Bein tenging við græna orku, val knúið áfram af fjölmörgum kröfum
Samkvæmt opinberri túlkun Þróunar- og umbótanefndar Bandaríkjanna byggist innleiðing á beinni tengingu við græna orku aðallega á þremur ástæðum: að mæta þörfum fyrir nýja orkunotkun í nágrenninu, kröfum notenda um græna orkunotkun og að veita notendum fleiri möguleika til að lækka rafmagnskostnað sinn.
Meðal þeirra er staðbundin notkun nýrrar orku auðveldari fyrir iðnaðinn að skilja. Til dæmis eru dreifð sólarorkuframleiðsla og sjálfsnotkun, sem og samþætt uppspretta-nets-hleðslu-geymsla, allt dæmigerðar gerðir af staðbundinni notkun. Bein tenging grænnar orku er líkari greinarsviði samþættingar uppsprettu-nets-hleðslu-geymslu og er gerð við takmarkaðar aðstæður.
Eftir að hafa átt samskipti við raforkuframleiðslugeirann hafa fyrirtæki í sólarorkuframleiðslu komist að því að margar deilur eru um hvort uppfylla þurfi græna raforkuframleiðslu notenda. Sumir telja að þar sem græn skírteini hafa verið samþætt RE100 geti útflutningsfyrirtæki keypt græn skírteini beint, hvers vegna þurfa þau þá beina tengingu við græna raforku?
Eftir að hafa ráðfært sig við viðeigandi sérfræðinga komust sérfræðingar í ljósorkuframleiðslu að þeirri niðurstöðu að í viðkomandi kerfi Evrópusambandsins falla kínversk græn vottorð ekki undir viðurkenningarsvið. Þó að viðurkenning kínverskra grænna vottorða í kolefnismörkum ESB hafi aukist verulega í gegnum milliríkjaviðræður, þá viðurkennir kolefnismörkum ESB (CBAM) ekki neina tegund grænna vottorða. Hann viðurkennir aðeins beina tengingartækni milli orkuframleiðslulinda og framleiðsluaðstöðu, eða raunverulega orkukaupssamninga (PPA) sem undirritaðir eru milli orkuframleiðenda og neytenda.
Í ljósi mikillar eftirspurnar eftir grænni rafmagni frá útflutningsfyrirtækjum er bein tenging við græna rafmagn án efa einn besti kosturinn. Áður var innleiðing stefna um beina tengingu við græna rafmagn í Jiangsu-héraði einnig byggð á kröfum erlendra viðskiptafyrirtækja um græna orkunotkun. Líkanið með beinni tengingu við græna rafmagn, með því að tengja efnislega notkun við kolefniseiginleika, veitir fyrirtækjum ódýra og mjög samhæfða leið til að draga úr kolefnislosun, sérstaklega hentugt fyrir útflutningsmiðaða og orkunotandi atvinnugreinar.
Auk útflutningsfyrirtækja eru stórir orkunotendur einnig lykilþátttakendur í beinni tengingu grænnar orku. Meðal fyrirtækja sem nota mikla orku, svo sem rafgreiningaráls, stáls og sements, eru sum með sínar eigin varmaorkuver. „Þessi fyrirtæki með mikla rafmagnsnotkun geta, með því að vera búin vind-, sólar- og geymsluaðstöðu, ásamt einhverjum dreifingaraðstöðu, nýtt sér stærðaráhrifin til að lækka rafmagnsverð.“
Greint er frá því að olíuvinnsluverkefni í ákveðnu austurhéraði geti náð rafmagnskostnaði upp á 0,2+ júan á kílóvattstund með því að para eigin raforkuver við vind- og sólarorkuver, sem er mun lægra en kaupverð stóra raforkukerfisins.
Er hægt að taka tillit til fjárfestingaráhættu?
Eftir að hafa rætt hvort viðskiptamódelið sé framkvæmanlegt er næsta áhyggjuefni fjárfestingaráhætta.
Reyndar er það sem er svipað og með beina tengingu grænnar orku og dreifðri sólarorku og iðnaðar- og viðskiptaorkugeymslulíkönum að ef metið er frá sjónarhóli fjárfestinga þriðja aðila, þá er notandinn mesti óvissan, svo sem gjaldþrot fyrirtækja eða samdráttur í rafmagnsnotkun.
Þetta mál er í raun það erfiðasta sem atvinnugreinin þarf að meta samkvæmt fjárfestingarlíkani þriðja aðila. Ekki aðeins aðferðirnar tvær sem nefndar eru hér að ofan, heldur einnig verkefni eins og vetnis-, ammoníaks- og alkóhólframleiðsla úr endurnýjanlegri orku og samþætt geymslu á raforkukerfinu, óvissan í rafmagnsþörf eða sölu á vetni, ammoníaki og alkóhóli er erfiðasti þátturinn í fjárfestingarákvörðunum.
Besta leiðin til að leysa þetta vandamál eða forðast þessa áhættu eins mikið og mögulegt er er að tengja fjárfestingar við notendur. Þetta er einnig aðalástæðan fyrir því að hlutfall eigin fjárfestingarlíkans hjá iðnaðar- og atvinnuhúsnæðiseigendum í Jiangsu og Zhejiang héruðum hefur verið að aukast á síðustu tveimur árum. Annars vegar hafa þessir fasteignaeigendur raunverulega þörf til að lækka rafmagnskostnað og nota græna rafmagn. Hins vegar forðast eigin fjárfesting eigenda einnig óvissu sem fjárfestingar þriðja aðila geta staðið frammi fyrir, svo sem sveiflum í rafmagnsnotkun og rafmagnsverði.
Augljóslega hafa lögbær yfirvöld á landsvísu einnig gert sér grein fyrir þessu. Í „tilkynningunni“ er lagt til að notendur, ný orkuframleiðslufyrirtæki eða samrekstur sem báðir aðilar stofna geti fjárfest í orkulindum verkefnisins. Notendur og orkuveitendur ættu að jafnaði að fjárfesta í beinum tengingum við línur. Ef orkulind verkefnisins og notandinn eru ekki sami fjárfestingaraðili, ætti að undirrita margra ára samning um orkukaup eða samning um orkustjórnun, og undirrita samninga um málefni eins og byggingu orkuvera, skiptingu eignarréttinda, rekstur og viðhald, dreifingu og rekstur, uppgjörssamninga og ábyrgð vegna samningsbrota til að forðast óljós réttindi og ábyrgð og vernda á áhrifaríkan hátt lögmæt réttindi og hagsmuni fjárfestingaraðilans.
Þess vegna er besta fyrirmyndin fyrir beina tengingu grænnar raforku í raun eigin fjárfesting notenda. Að sjálfsögðu geta þriðju aðilar einnig tekið þátt í samrekstri til að tengja notendur saman og stöðuga fjárfestingarvæntingar.
Að vega og meta kostnað við rafmagnsnotkun og dreifingu ávinnings?
Frá sjónarhóli hagnýtrar notkunar á grænni orkubeinni tengingarlíkani, þá kom „stærsta mótspyrna gegn því að fyrri skyldar gerðir væru ekki kynntar í raun frá raforkukerfinu. Þetta líkan jafngildir því að færa „kökuna“ í raforkukerfinu.“ Þetta er almenn samstaða meðal þeirra sem hafa tekið þátt í fjárfestingum í skyldum verkefnum.
Þess vegna hefur útgáfa þessa skjals um beina tengingu við græna orku tekið tillit til hagsmuna eins margra aðila og mögulegt er. Til að axla sanngjarna ábyrgð á stjórnun raforkukerfisins og samfélagslegri ábyrgð og auka getu almennra raforkukerfa til að veita stöðugt stjórnunarþjónustu fyrir allt raforkukerfið, krefst tilkynningin þess að verkefni greiði flutnings- og dreifingargjöld, rekstrarkostnað kerfisins, stefnumiðaðar krossniðurgreiðslur, ríkisstyrki og álagsgjöld o.s.frv. í samræmi við viðeigandi reglugerðir verðlagningar- og fjármálayfirvalda ríkisráðsins. Sveitarfélögum er ekki heimilt að lækka eða undanþiggja viðeigandi gjöld í andstöðu við landsbundnar reglugerðir.
Miðað við ábendingarnar sem fengnar voru hér að ofan eru deilurnar um gjöldin sem krafist er fyrir beina tengingu við græna rafmagn mestar. Sumir sérfræðingar í greininni telja að ef öll gjöldin sem greiða þarf séu þau sömu og hjá stóra raforkukerfinu, þá sé „stærsta spurningin hvort rafmagnsverðið fyrir notendur sé ódýrara eða dýrara en hjá raforkukerfinu?“ Þetta er eitt af lykilatriðunum sem ákvarðar hvort viðskiptamódelið geti virkað.
Sérfræðingar í sólarorku ráðfærðu sig við viðeigandi sérfræðinga og komust að því að „með tengingu við raforkunetið þarf enn að tryggja raforkunotkun fyrirtækja af stóra raforkukerfinu. Þess vegna þarf að greiða viðeigandi gjöld fyrir rafmagnskaup frá raforkukerfinu eins og kveðið er á um. Hins vegar ætti að lækka varaagjaldið fyrir þann hluta raforkunnar sem tengist beint græna raforkukerfinu nokkuð.“
Sumir sérfræðingar í greininni hafa bent á að þegar græn orka er tengd beint við lágspennu geti kostnaðurinn við sérstakar línur verið örlítið lægri en við langdrægar flutningar með ofurháspennuhækkun. Hins vegar eru einnig skoðanir á því að gjald fyrir sérstaka línu ásamt öðrum stífum kostnaði sé ekki endilega hagkvæmara en að kaupa rafmagn frá stóra raforkukerfinu að lokum. „Þess vegna fer það eftir sérstakri efnahagslegri útreikningi hvers verkefnis hvort hægt sé að framkvæma verkefnið.“
Varðandi rafmagnskostnað sagði í opinberri túlkun að „Við ættum að efla beintengingarverkefni við græna orku til að nýta eigin stjórnunarmöguleika, auka hlutfall sjálfframleiddrar og sjálfnotaðrar nýrrar orku, draga úr eftirspurn eftir tengdri afkastagetu við raforkukerfið og rafmagni sem fæst úr almenna raforkukerfinu, spara á sanngjarnan hátt kostnað við raforku og kerfisstjórnunarkostnað og lækka rekstrarkostnað verkefnisins.“ Á sama tíma ætti að efla beintengingarverkefni við græna orku til að taka þátt í raforkumarkaðnum í heild sinni, hámarka sjálfstætt orkuframleiðslu- og notkunarferilinn og fá sanngjarna ávöxtun með viðskiptum með orku og aukaþjónustu undir þeirri forsendu að uppfylla hlutfallskröfur raforkunnar sem er veitt inn á raforkukerfið.
Hins vegar, með tilliti til öryggis í rekstri raforkukerfisins, hefur „tilkynningin“ einnig sett margar skorður í ítarlegum reglum, þar á meðal að kveða skýrt á um að stór raforkukerfi og verkefni sem tengjast beinum tengingum við græna orku skuli uppfylla samsvarandi öryggis- og framboðsábyrgðarskyldur sínar samkvæmt ábyrgðarsviðinu, sem og að setja fram kröfur um verkefni sem tengjast beinum tengingum við græna orku hvað varðar skipulagningu, tengingu við raforkukerfið og rekstur, með forgang að tryggja öryggi í rekstri stórra raforkukerfa.
Að lokum má segja að það hafi tekið meira en hálft ár að gefa út skjalið, en bein tenging við græna orku hefur sannarlega leitt til byltingarkenndari byltingar hvað varðar kerfi og verklag. Skjalið tekur einnig ítarlega tillit til hagsmuna margra aðila og er fullt af smáatriðum. Hins vegar, frá viðskiptalegu sjónarhorni, hentar bein tenging við græna orku ekki öllum aðstæðum eins og er. Hún er enn fyrsti kosturinn í umhverfi með mikla orkunotkun, stóra rafmagnsnotendur, mikla eftirspurn eftir grænni orku eða veikburða raforkukerfi.
Leiðin framundan er löng og erfið, en í öllu falli veitir bein tenging við græna orku nýja leið fyrir næsta stig þróunar nýrrar orku í Kína og kannar einnig leið fyrir fyrirtæki með svipaðar kröfur.
Birtingartími: 4. júní 2025